Debaty sejmoweCerugio Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wymagań sanitarnych stawianych przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wobec przetwórni i rzeźni

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z nadesłaną przy piśmie z dnia 22 czerwca 1999 r. znak SPS-0202-2100/99 interpelacją pana posła Romana Rutkowskiego w sprawie wymagań sanitarno-weterynaryjnych wynikających z dwóch rozporządzeń ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej z dnia 20 stycznia 1999 r. w sprawie:    - szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy uboju zwierząt rzeźnych oraz przy rozbiorze i składowaniu mięsa (DzU nr 10, poz. 90),    - szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy przetwórstwie mięsa i składowaniu przetworów mięsnych (DzU nr 10, poz. 91),    uprzejmie informuję, że interpelacja została przekazana do rozpatrzenia głównemu inspektorowi weterynarii, który odpowiada za przestrzeganie warunków sanitarno-weterynaryjnych przez rzeźnie i przetwórnie mięsa.    W załączeniu przekazuję odpowiedź przygotowaną w tej sprawie przez Główny Inspektorat Weterynarii.    Z wyrazami szacunku    Podsekretarz stanu    Ryszard Brzezik    Warszawa, dnia 27 lipca 1999 r.    Załącznik do odpowiedzi:    W marcu 1999 r. Inspekcja Weterynaryjna w ramach skoordynowanego planu rozpoczęła gromadzenie danych statystycznych w zakresie prowadzonego nadzoru sanitarno-weterynaryjnego. Zostały one przedstawione w Brukseli w dniu 12 kwietnia 1999 r. w ramach dwustronnego spotkania screeningowego. Listy zakładów przygotowywane były w okresie prowadzonej reformy administracyjnej kraju, jak i intensywnych działań w zakresie wprowadzania szczegółowych przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (DzU nr 60, poz. 369 i z 1998 r. nr 106, poz. 668).    Działania kontrolne Inspekcji Weterynaryjnej polegały przede wszystkim na przeprowadzeniu jednolitego w skali kraju rozpoznania i analizy stanu strukturalno-sanitarnego wszystkich krajowych rzeźni dokonujących uboju świń, bydła, koni, owiec i drobiu oraz zakładów przetwórstwa mięsnego w celu:    a) sporządzenia rejestru zakładów prowadzących ubój zwierząt rzeźnych, funkcjonujących na terenie kraju,    - ustalenia tygodniowej wydajności ubojowej tych zakładów,    c) dokonania oceny zakładu w zakresie zgodności jego funkcjonowania z obowiązującym w tym kraju prawem,    d) oszacowania (wspólnie z właścicielami) i zakwalifikowania zakładów w zgodzie z prawodawstwem UE.    Prawodawstwo polskie regulujące działanie zakładów zajmujących się ubojem zwierząt oraz przetwórstwem mięsa musi być zgodne z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.    Analiza dyrektyw rady dotyczących zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego, w związku z produkcją i wprowadzaniem na rynek żywności pochodzenia zwierzęcego, pozwala przyjąć, że przepisy te działają w chwili obecnej w oparciu o następujące zasady:    - wdrażanie, jako wspólnej podstawy dla całego przemysłu spożywczego, ogólnych wymogów dotyczących higieny produkcji artykułów spożywczych;    - określenie szczegółowych wymogów sanitarnych dla każdego towaru lub grupy towarów (np. mięso, mleko, produkty rybne);    - zobowiązanie rolników do zapewnienia wysokiego poziomu higieny w gospodarstwach celem ochrony zdrowia publicznego;    - zobowiązanie producentów żywności do opracowania własnych procedur kontrolnych w oparciu o system Hazard Analysis Critical Control Point (system kontroli punktów krytycznych analizy ryzyka) tzw. HACCP w celu zapewnienia wytwarzania produktów o wysokiej jakości zdrowotnej;    - zaostrzenie przepisów odnośnie do higieny przed i podczas uboju w celu zmniejszenia ryzyka zakażenia mięsa;    - utrzymanie ważnych kryteriów ochrony zdrowia, takich jak wymogi dotyczące temperatur przechowywania i transportu produktów do ostatecznego (bezpośredniego) konsumenta;    - zobowiązanie właściwych organów do opracowania procedur inspekcji i audytu w celu zapewnienia przestrzegania przez producentów i przetwórców żywności w państwach członkowskich wspólnoty zasad higieny oraz w celu stosowania sankcji tam, gdzie zasady te nie są przestrzegane lub w przypadku wykrycia nadużyć;    - stworzenie jednolitych procedur nadzoru i audytu w celu zapewnienia wdrażania przepisów sanitarno-weterynaryjnych w jednakowy sposób oraz aby upewnić się, że żywność importowana z takich krajów nie zagraża zdrowiu konsumenta;    - baczne obserwowanie osiągnięć naukowych w dziedzinie zabezpieczania żywności w celu zapewnienia niezwłocznego dostosowania do nich przepisów dotyczących produkcji, przechowywania i transportu żywności, w razie zaistnienia takiej potrzeby.    Higiena produktów pochodzenia zwierzęcego musi zatem być zapewniona od chwili, kiedy zwierzę opuszcza stajnię, oborę, etc. do momentu, gdy trafia na nasz stół (ze stajni do jadłodajni).    20 stycznia 1999 r. minister rolnictwa i gospodarki żywnościowej wydał rozporządzenia:    1) w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy uboju zwierząt rzeźnych oraz przy rozbiorze i składowaniu mięsa (DzU nr 10, poz. 90);    2) w sprawie szczegółowych warunków weterynaryjnych wymaganych przy przetwórstwie mięsa i składowaniu przetworów mięsnych (DzU nr 10, poz. 91).    Przepisy te szczegółowo określają warunki sanitarne i strukturalno-techniczne wymagane przy prowadzeniu działalności związanej z ubojem zwierząt rzeźnych czy przetwórstwem mięsa i są one kompatybilne z dyrektywami Unii Europejskiej 64/433 (mięsą czerwone), 71/118 (mięso drobiowe), 77/99 (przetwórstwo mięsa), 94/65 (mięso mielone). Przygotowywane są kolejne poprawki do właściwych rozporządzeń celem doprowadzenia ich do pełnej zgodności z przepisami UE, co jest rezultatem prowadzonych działań przedakcesyjnych. Najważniejsze zmiany, planowane do wprowadzenia dotyczą małych zakładów - najczęściej rzemieślniczych lub rodzinnych, których znaczna część znajduje się na terytorium naszego kraju.    Istnieje ogólne przekonanie, że małe jednostki produkcyjne nie zawsze muszą przestrzegać wszystkich przepisów oraz że mogą produkować żywność bezpieczną dla zdrowia zgodnie ze specjalnymi zasadami przyjętymi dla produkcji tego typu. Stąd też wprowadzone przepisy jak i propozycje zmian zawierają, tam gdzie jest taka potrzeba, odrębne przepisy dla infrastruktury takich małych zakładów. Przepisy te zawierają, podobnie jak w przypadku obowiązujących dyrektyw, limity produkcyjne, w ramach których niewielkie zakłady mogą prowadzić swoją działalność w oparciu o takie odrębne przepisy. W żadnym wypadku jednak, nie zezwala się na omijanie przepisów odnośnie do higieny żywności, a ponadto muszą być zapewnione właściwe procedury związane z postępowaniem z ubocznymi produktami poubojowymi, utylizacją materiałów wysokiego ryzyka, ochroną środowiska czy znakowaniem produktu opuszczającego zakład o tzw. małej zdolności produkcyjnej.    Planowane są prace legislacyjne w zakresie określenia pojęcia ˝rynku lokalnego˝ oraz innych wymienionych wyżej szczegółowych przepisów.    Ostatnia dekada przyniosła również zmiany na rynku produktów spożywczych. Handel przybrał międzynarodowy charakter, zaś każdy kraj chce obecnie handlować żywnością niemal z każdym zakątkiem świata. Wraz ze zmianami rynku produktów spożywczych pojawiły się nowe troski o bezpieczeństwo tychże dla zdrowia konsumenta; potencjalne zagrożenia takie, jak czynniki chorób odzwierzęcych oraz pozostałości lekarstw lub innych szkodliwych substancji mogą wędrować wraz z produktami spożywczymi i stanowić nowe wyzwania w zakresie stworzenia stosownych systemów prawnych zabezpieczających zdrowie ludzkie. Kwestię tę poruszają porozumienia międzynarodowe i zobowiązania, a także wzmożona działalność organizacji międzynarodowych, takich jak Codex Alimentarius, World Trade Organization (Światowa Organizacja Handlu) czy International Office of Epizootics (Międzynarodowe Biuro ds. Epizoocji), które opracowały zalecenia i wskazówki odnośnie do norm w międzynarodowym handlu zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego. Wiąże się to z przedłożeniem gwarancji przez Inspekcję Weterynaryjną, szczególnie w okresie negocjacji z Unią Europejską, iż standardy sanitarno-weterynaryjne odpowiadają międzynarodowym przepisom w tym zakresie.    Kolejną ważną sprawą jest zmiana podejścia do samokontroli jakości zdrowotnej produktu, za którą odpowiedzialny jest producent. Wprowadzony własny system kontroli musi być na tyle elastyczny, by mógł uwzględniać różne okoliczności, jakie mogą zdarzyć się w praktyce. W tym kontekście program kontroli własnych, opracowany zgodnie z HACCP, powinien uwzględniać parametry takie, jak rozmiar gospodarstwa (zakładu produkcyjnego), produkty i procesy przetwócze, stosowane surowce etc.    Podczas realizacji HACCP osoby działające w imieniu producenta, odpowiedzialne za realizację tego programu powinny zdawać sobie sprawę ze spoczywającego na nich obowiązku. Będą one musiały opracować odrębny program kontroli dla każdego zakładu produkcyjnego. Należy w nim określić wszystkie potencjalne zagrożenia oraz stworzyć właściwe dla takiego zagrożenia procedury jego kontroli. W przypadku wykrycia podczas kontroli jakichkolwiek problemów należy podjąć stosowne działania naprawcze. Konieczna jest regularna aktualizacja systemu. Właściwe stosowanie systemu umożliwi skuteczniejszą ochronę zdrowia konsumenta.    Wdrożenie programów kontroli własnych jest już zapewnione w niektórych branżach przemysłu spożywczego. W innych, niestety, zasady kontroli własnych są czymś zupełnie nowym. W szczególności wprowadzenie tego programu może wiązać się z dużymi problemami w małych zakładach produkcyjnych. Jest to proces dynamiczny, związany z ciągłym i systematycznym weryfikowaniem stosowanych procedur.    Rolą Inspekcji Weterynaryjnej jest nadzorowanie prawidłowego wdrażania przepisów odnośnie do higieny żywności poprzez prowadzenie kontroli urzędowych. Częstotliwość takich kontroli zależy od ogólnej sytuacji oraz potencjalnych wypadków. Zadanie to wymaga od organów kontrolujących pewnej elastyczności. Muszą one być w stanie w razie potrzeby szybko zwiększyć liczbę kontroli, jeśli na przykład wystąpi zagrożenie dla zdrowia w przypadku podejrzenia lub dowodów na nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów. Oprócz konieczności stosowania kontroli urzędowych w wielu przypadkach wdrożono szczegółowe techniki prowadzenia takich kontroli, które obejmować mogą pobieranie próbek żywności lub prowadzenie audytu realizowanych programów kontroli własnych.    Należy podkreślić, że przedmiotem urzędowych kontroli muszą być wszystkie aspekty realizacji przepisów odnośnie do higieny żywności w całym łańcuchu produkcyjnym. W przypadku wykrycia naruszenia ww. przepisów lub nadużyć muszą zostać zastosowane określone sankcje karno-administracyjne. Prowadzone postępowanie kontrolne w przypadku stwierdzenia braku woli ze strony podmiotu prowadzącego przedmiotową działalność do przedstawienia rzetelnego i szybkiego programu naprawczego, dostosowującego zakład do obowiązujących przepisów sanitarno-weterynaryjnych, lub stwierdzeniu przez organ nadzoru fizycznej niemożności ich wypełnienia ze względu na istniejące problemy strukturalne i sanitarne muszą być zakończone decyzją administracyjną z zamknięciem zakładu włącznie.    Przedmiotowe rozporządzenia MRiGŻ zwiększają wymagania sanitarne i strukturalne w zakładach. W wielu przypadkach przewidziano jednak okresy dostosowawcze na część przepisów (do dnia 1 stycznia 2003 r.) w stosunku do zakładów, w których w dniu wejścia w życie rozporządzenia prowadzono działalność produkcyjną i zawarte są one w przepisach końcowych. Przeprowadzane przez Inspekcję Weterynaryjną kontrole wskazywały na istniejące nieprawidłowości występujące w świetle obowiązującego prawa, jak również miały na celu poinformowanie właścicieli zakładów o przepisach unijnych w tym zakresie.    Działania Inspekcji Weterynaryjnej były kilkakrotnie omawiane z przedstawicielami Stowarzyszenia Rzeźników i Wędliniarzy Rzeczypospolitej Polskiej, jak i Polskim Związkiem Producentów, Ekspertów i Importerów Mięsa. Z rozmów tych wynika jednoznacznie, iż podniesienie wymogów sanitarno-weterynaryjnych, dostosowanie ich do wymogów Unii Europejskiej i ujednolicenie ich egzekwowania w skali całego kraju jest zrozumiałe jako konieczny i niezbędny element restrukturyzacji branży przetwórstwa mięsa w Polsce oraz warunek eksportu polskich produktów na rynek Unii Europejskiej oraz rynki innych krajów.    Zastępca głównego lekarza weterynarii    Robert Gmyrek